کتاب رجعت؛ ترجمه الإیقاظ من الهجعة بالبرهان علی الرجعة
کتاب رجعت؛ ترجمه الإیقاظ من الهجعة بالبرهان علی الرجعة
رجعت از آن دسته باورهای شیعی است که اگر بخواهیم آن را جدی بفهمیم، نمیتوانیم تنها به چند روایت مشهور یا نقلهای پراکنده اکتفا کنیم.
کتاب الإیقاظ من الهجعة بالبرهان علی الرجعة اثر شیخ محمد بن حسن حرّ عاملی یکی از آثار مهم و اختصاصی در این موضوع است؛ اثری که مؤلف در آن با گردآوری آیات، روایات و ادله متعدد، مسئله رجعت را بررسی و از آن دفاع میکند. در چاپ جمکران، این اثر با عنوان «رجعت» و ترجمه واحد پژوهش مؤسسه موعود عصر منتشر شده است.
رجعت؛ یکی از آن مفاهیمی که باید عمیق فهمید
رجعت در اندیشه شیعه، مفهومی مستقل از قیامت است؛ بحث درباره بازگشت گروهی از انسانها به دنیا در دورهای خاص که در روایات، ابعاد و ویژگیهای آن تبیین شده است.
اما مسئله اصلی فقط این نیست که رجعت چیست.
پرسشهای عمیقتر از همینجا آغاز میشوند:
آیا رجعت امکان عقلی دارد؟
آیا در قرآن برای آن شواهدی وجود دارد؟
روایات رجعت تا چه اندازه گستردهاند؟
رجعت چه نسبتی با ظهور امام مهدی سلام الله علیه دارد؟
چه کسانی رجعت خواهند کرد؟
و پاسخ به شبهات منکران رجعت چیست؟
کتاب حر عاملی دقیقاً به سراغ چنین پرسشهایی میرود.
بیش از ۶۷۰ دلیل، حدیث و آیه
یکی از نکات قابل توجه درباره اثر اصلی این است که شیخ حر عاملی در پایان کتاب تصریح میکند که در آن بیش از ۶۷۰ حدیث، دلیل و آیه برای بحث رجعت آورده است.
همین ویژگی، جایگاه کتاب را روشن میکند.
با کتابی مواجه نیستیم که صرفاً بخواهد یک باور را معرفی کند؛ بلکه مؤلف تلاش کرده است برای بررسی آن، مجموعه گستردهای از شواهد روایی و قرآنی را گردآوری و دستهبندی کند.
دوازده باب برای یک مسئله
شیخ حر عاملی کتاب را در دوازده باب تنظیم کرده است؛ ساختاری که به او امکان میدهد مسئله رجعت را از مقدمات و امکان آن آغاز کند و به مباحث جزئیتر و شبهات برسد.
از جمله مباحث کتاب:
مقدمات بحث رجعت
دلایل صحت و امکان رجعت
وقوع رجعت
آیات قرآن درباره رجعت
شباهت حوادث امت اسلام با امتهای گذشته
رجعت در امتهای پیشین
رجعت انبیا و اوصیای گذشته
رجعت در امت اسلام
رجعت شیعیان و غیرشیعیان
روایات مربوط به رجعت گروهی از انبیا و ائمه علیهم السلام
مسئله دولت پس از دولت حضرت مهدی سلام الله علیه
شبهات منکران رجعت و پاسخ به آنها
رجعت در امتداد ظهور
یکی از جذابترین بخشهای بحث، نسبت میان ظهور و رجعت است.
در نگاه این اثر، رجعت موضوعی جداافتاده از منظومه مهدویت نیست؛ بلکه در کنار مباحث مربوط به ظهور و آینده تاریخ قرار میگیرد.
به همین دلیل، مطالعه این کتاب میتواند برای کسی که درباره مهدویت مطالعه جدی دارد، یک لایه دیگر از تصویر آینده را آشکار کند؛ لایهای که در آن، مسئله رجعت و سرنوشت اولیای الهی و دشمنان آنان نیز مورد بحث قرار میگیرد.
درباره مؤلف؛ شیخ حر عاملی
شیخ محمد بن حسن حر عاملی از بزرگترین محدثان و فقهای امامیه در قرن یازدهم هجری است و بیش از هر چیز با اثر عظیم وسائل الشیعة شناخته میشود.
او در کتاب الإیقاظ نیز با رویکردی حدیثی و استدلالی به سراغ مسئله رجعت رفته است.
چرا کتاب رجعت؟
این کتاب برای کسی نیست که فقط میخواهد بداند «رجعت یعنی چه».
برای کسی است که میخواهد بداند شیخ حر عاملی چگونه برای این باور استدلال کرده است.
اگر قرار است یک عقیده را عمیق بفهمیم، باید هم ادله آن را ببینیم و هم پرسشهایی را که درباره آن مطرح شده است.
در نگاه کتاب مهموم، این همان تفاوت میان «اطلاعات دینی» و «معرفت دینی» است.
اطلاعات میگوید:
رجعت وجود دارد.
معرفت میپرسد:
چرا؟ بر چه اساسی؟ با چه شواهدی؟ و چه نسبتی با تصویر کلی ما از آینده انسان و تاریخ دارد؟
کتاب رجعت، ترجمه یکی از آثار کلاسیک شیعه در همین مسیر است؛ کتابی برای کسی که میخواهد یک باور را نه فقط بشنود، بلکه دربارهاش مطالعه کند