کتاب تفسیر امام حسن عسکری علیهالسلام | متن و ترجمه
تفسیر امام حسن عسکری؛ قرآن را از زبان اهلبیت بخوان
قرآن را میتوان خواند؛
اما برای فهم عمیق آن، باید به کسانی رجوع کرد که قرآن در خانه آنان نازل شده است.
تفسیر امام حسن عسکری علیهالسلام از آثار روایی منسوب به امام یازدهم شیعیان است که در آن آیات قرآن کریم در پیوند با روایات و معارف اهلبیت علیهمالسلام تفسیر و تبیین شدهاند.
این اثر برای مخاطبی است که نمیخواهد قرآن را تنها در سطح ترجمه و ظاهر آیات بخواند؛ بلکه میخواهد با نگاه روایی، به لایههایی از معنا و هدایت قرآن نزدیک شود.
نسخه حاضر، متن عربی و ترجمه فارسی این اثر را در دو جلد در اختیار خواننده قرار میدهد.
قرآن؛ کتابی برای خواندن و فهمیدن
خواندن قرآن یک چیز است.
فهم قرآن، چیز دیگری.
ممکن است انسان بارها آیهای را بخواند و از کنار آن عبور کند؛ اما وقتی همان آیه را در پرتو سخن اهلبیت علیهمالسلام ببیند، معنای دیگری برایش آشکار شود.
در نگاه شیعه، اهلبیت علیهمالسلام فقط ناقلان قرآن نیستند؛ آنان از مهمترین مراجع فهم و تبیین معارف قرآناند.
از همینجاست که تفسیر روایی اهمیت پیدا میکند.
وقتی قرآن با حدیث تفسیر میشود
این اثر بر پایه روایات شکل گرفته است و در آن، آیات قرآن با بهرهگیری از سخنان و معارف اهلبیت علیهمالسلام تبیین میشوند. همچنین در برخی موارد، مباحث تأویلی و ارتباط آیات با معجزات پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله و امامان علیهمالسلام مطرح شده است.
بنابراین مخاطب تنها با یک ترجمه از قرآن مواجه نیست؛
بلکه با قرآن در آینه روایت روبهرو میشود.
امام حسن عسکری علیهالسلام و میراث قرآن
امام حسن عسکری علیهالسلام در یکی از حساسترین دورههای تاریخ تشیع، در محاصره محدودیتهای سیاسی و اجتماعی حکومت عباسی زندگی میکردند.
با این حال، میراث علمی و روایی ایشان بخشی از گنجینه معارف امامیه را تشکیل میدهد.
تفسیر منسوب به آن حضرت نیز در سنت حدیثی شیعه، به عنوان اثری روایی مورد توجه قرار گرفته است. صفحه ناشر نیز آن را از تفاسیر روایی شیعه معرفی کرده و به تداول سلسله سند آن در میان برخی محدثان و فقهای قم در قرون چهارم و پنجم اشاره میکند.
یک آیه؛ بیش از یک لایه معنا
یکی از ویژگیهای تفسیر روایی، نشان دادن این نکته است که آیات قرآن را نباید همیشه در یک سطح متوقف کرد.
ظاهر آیه یک معنا دارد؛
اما روایت میتواند افق دیگری از همان آیه را آشکار کند.
اینجاست که تفسیر و تأویل در کنار یکدیگر قرار میگیرند و خواننده را از سطح لفظ، به لایههای عمیقتر معرفت میبرند.
نگاه مهموم؛ از خواندن قرآن تا دیدن قرآن
در جهان مهموم، کتاب قرار نیست فقط اطلاعات بیشتری به مخاطب بدهد.
قرار است نگاهش را تغییر دهد.
تفسیر امام حسن عسکری علیهالسلام نیز میتواند چنین نقشی داشته باشد:
اینکه آیات تکراری زندگی، دوباره برای انسان سؤالبرانگیز شوند.
اینکه یک آیه را بخواند و این بار از خود بپرسد:
«امام این آیه را چگونه دیده است؟»
و شاید این همان تفاوت میان خواندن و عمیق خواندن باشد.
کتابی برای مخاطبِ اهل تأمل
این اثر را نمیتوان صرفاً یک کتاب آموزشی ساده درباره ترجمه قرآن دانست.
مخاطب آن کسی است که با متن، روایت، تفسیر و معارف اهلبیت علیهمالسلام ارتباط دارد و میخواهد مطالعه قرآن را در چارچوب میراث روایی شیعه دنبال کند.
بهخصوص نسخه متن و ترجمه، امکان مراجعه همزمان به اصل عربی و ترجمه فارسی را فراهم میکند.
چرا تفسیر امام حسن عسکری علیهالسلام را بخوانیم؟
برای اینکه:
با یکی از آثار تفسیری روایی منسوب به امام حسن عسکری علیهالسلام آشنا شویم؛
آیات قرآن را در کنار روایات اهلبیت علیهمالسلام مطالعه کنیم؛
با نگاه روایی شیعه به تفسیر قرآن آشنا شویم؛
میان ظاهر آیات و لایههای عمیقتر معارف قرآنی ارتباط برقرار کنیم؛
مطالعه قرآن را از «خواندن» به سمت «تدبر و فهم» ببریم.
برای چه کسی مناسب است؟
این کتاب انتخاب مناسبی است برای:
علاقهمندان به تفاسیر روایی شیعه؛
کسانی که به معارف امام حسن عسکری علیهالسلام علاقهمندند؛
طلاب و پژوهشگران علوم حدیث و تفسیر؛
مخاطبانی که میخواهند قرآن را با تکیه بر میراث روایی اهلبیت علیهمالسلام مطالعه کنند؛
کسانی که به دنبال مطالعه متن عربی همراه با ترجمه فارسی هستند.